Шолу
Енисей қырғыздары , яки Енесай қырғыздары — Оңтүстік Сібірде өмір сүрген ежелгі түркі тайпасы. Ол жөнінде ең көне мәліметтер ежелгі қытай жазбаларында (б.з.б. II — I ғасырлар) кездеседі. VII — X ғасырлардағы қытай жазбалары Минуса ойпатында тұратын Енисей қырғыздарын хягас деп атаған. Енисей қырғыздары 10 ғасырға дейін қазіргі Моңғолия территориясына билік жүргізген. Негізінен, мал (жылқы, сиыр, қой) өсірген, суармалы егін шаруашылығымен, темір қорытумен айналысқан. Көрші тайпалардан салық ретінде аң терісін жинап, Қытай мен Орталық Азияға сатып отырған. Енисей қырғыздарын тайпа ақсүйектері билеген. Олар 1209 жылы Шыңғыс хан шапқыншылығына ұшырап, 1270 жылы империяға толық бағынышты болған. Енисей қырғыздарының Тянь-Шань өңіріне қоныс аударған рулары жергілікті түркі тайпаларымен қосылып, қазіргі қырғыз халқының қалыптасуына ұйытқы болды. Байырғы атамекенінде қалған Енисей қырғыздары XVII ғасырда, негізінен.
Тарихи кезеңдер
Yenisei Kyrgyz (555–681)
555 CE – 681 CE
Area: 423,937 km²
Yenisei Kyrgyz (682–691)
682 CE – 691 CE
Area: 424,096 km²
Yenisei Kyrgyz (692–762)
692 CE – 762 CE
Area: 423,937 km²
Yenisei Kyrgyz (793–839)
793 CE – 839 CE
Area: 167,264 km²
Yenisei Kyrgyz (840–849)
840 CE – 849 CE
Area: 211,970 km²
Yenisei Kyrgyz (850–1205)
850 CE – 1205 CE
Area: 424,096 km²
Yenisei Kyrgyz (1206–1209)
1206 CE – 1209 CE
Area: 423,655 km²
Yenisei Kyrgyz (1210–1215)
1210 CE – 1215 CE
Area: 380,139 km²
Yenisei Kyrgyz (1216–1219)
1216 CE – 1219 CE
Area: 380,139 km²